Sharciga heshiiyada shaqo

1. Heshiis shaqo
2. Qaabka heshiiska shaqo iyo muddooyinkiisa
3. Wakhtiga tijaabada (= Koeaika)
4. Shuruudaha heshiiseed
5. Waajibaadka Saaran loo shaqeeyaha
13. Sababaha soo jiidi karaa cayrin
15. Shaqo bixinta iyo waajibaadka tababarka
16. Burinta heshiis-shaqo
17. Qaan-sheegasho

1. Heshiis shaqo

•  Dheefsiga Shaqo

•  Sharciga khuseeya shaqo bixiyaha

•  Dhawridda iyo la socoshada hab-dhaqanka shaqo bixiyaha

•  Gudashada Mas'uuliyadeed

2. Qaabka heshiiska shaqo iyo muddooyinkiisa

•  Heshiis hadal Ku dhaca

•  Mid qoraal ku dhaca

•  Mid fariin ku dhaca (Sähköisesti)

•  Heshiis aan xadidnayn

•  Mid ku meelgaar ah (Sababtiisana la raaciyey)

3. Wakhtiga tijaabada (= Koeaika)

•  Mid gaar la' isugu afgarto

•  Mid mudadiisu lagu xadiday ugu badnaan 4 bilood

•  Mid ku xadidan 6 bilood, waase haddii uu shaqo bixiyuhu ogolaado mudo 4 bilood ka badan oo tababar ah

•  Mid mudadiisu ugu yaraan tahay 8 bilood, haddiise shaqo bixiyuhu ka noqdo heshiiska waa in shaqeeyuhu shaqeeyaa kalabar mudada heshiisku dhigayey.

•  Haddii shaqo bixiyuhu shuruud gaar ah ku xiro mudada tijaabada ah waa in uu shaqeeyaha la socod siiyaa shardigaas gaarka ah.

•  Waa in heshiiska ay burin karaan labada dhinacba si siman.

•  Waase in aan loola dhaqmin heshiiskaas la gaaray si aan waafaqsayn axdiga iyo qawaaniinta degsan.

4. Shuruudaha heshiiseed

•  Shuruudaha heshiiseed, waa kuwo ay dejiyeen hal iyo wixii kabadan oo ururada shaqo bixiyayaalka ah. Sidoo kale hal iyo wixii ka badan oo ururada shaqaalaha.

•  Heshiiska waxaa ku jira shuruudo ay tahay in ay fuliyaan labada dhinac ee shaqeeyaha iyo loo shaqeeyaha.

•  Shuruudaha heshiiska uu xanbaarsanyahay waa kuwo qabanaya shaqo bixiyaha iyo xiriir-urureedka uu ka tirsanyahay, taas oo ay horay hab qoraal ah u waafaqay.

•  Sidoo kale shuruudaha uu xambaarsanyahay heshiiskan wuxuu qabanayaa laamaha hoose ee ka tirsan xiriirka.

•  Shaqo bixiyayaalka iyo shaqaalaha sidoo kale wuu qabanayaa kuwaas oo ansixiyey qaynuunkaas mudadii uu shaqaynayey.

•  Shaqeeyaha goorta uu saxiixa heshiis shaqo waxaa ku waajibaya inuu fuliyo waxa heshiikaas qabo.

5. Waajibaadka Saaran loo shaqeeyaha

•  Sare u qaadida dhaqan wanaaga shaqeeyaha iyo shaqaalaaha kaleba.

•  Sare u qaadidda awoodda wax qabad ee shaqaalaha, gaar ahaan wixii la xiriira shaqadooda.

•  La socoshada habsami u gudashada shaqaalaha shaqadooda.

•  ka hor tegidda iyo joojinta inay midabtakoor iyo kala saraysiin ka dhacdo goobta shaqada. Kala saraysiinta shaqaalaha iyada oo loo adeegsanayo dhalasho, jinsiyad ama xaaladda caafimaad ee shaqeeyuhu ku suganyahay awgeed.

•  Colaadin; Luqad, diin, aragti siyaasadeed ama wixii la xiriir in lagula kaco shaqaalaha.

•  Hagaajinta xaaladda nabadgelyo ee goobta shaqada iyo dhawridda xaaladda caafimaad ee shaqaalaha; u bedelidda hooyada uurka leh

•  Loo shaqeeyaha waa inuu la socodsiiyaa shaqeeyaha marka shaqadu dhamaanayso.

•  Heshiiskii si ku meel gaar ah u socda 5 sano ka badan socda, weli waxaa ka dhalan karaa cayrin.

•  Mudada cayrintu waa ugu badnaan 6 bilood.

•  Loo shaqeeyaha waa yeelan karaa wakhti cayrineed oo ka badan kan shaqeeyaha.

•  Haddii aan si kale lagu heshiin, iyada oo mar walba ku xirantahay mudada shaqadu ay soconayso, mudada cayrineed ee loo shaqeeyaha waa inta u dhaxaysa 14 casho - 6 bilood.

•  Mudada la socodsiinta in shaqadu dhamaatay waa 14 casho ilaa bil, iyada oo hadba ku xirantahay heshiiskii la galay waxa uu dhigayay. s

•  Inaan loo cayimin shaqeeyaha wakhti carineed, waxay ku keenaysaa loo shaqeeyaha inuu bixiyo mag dhaw.

•  Shaqeeyaha wuxuu xaq u leeyahay in uu helo cadayn markasta oo la waydiisto.

•  Waa in cadayntaas la bixinayo ay ka muuqataa nooca shaqada iyo mudada ay soconayso. Haddii ay dhamaato sababta ay u dhamaatay waa in lagu muujiyaa.

13. Sababaha soo jiidi karaa cayrin

•  Shaqeeyuhu waa ka tegi karaa shaqada sabab la'aan.

•  Inuu ka horyimaaddo habsami u socodka shaqo maalmeedka.

•  Inuu gudan waayo shaqadiisa, isla markaasna si toos ah ooga horyimaaddo awaamirta loo shaqeeyaha.

•  Inuu gudan waayo shaqadiisa, sida xanuun, curyaamid ama shil sababa inuu hawshiisa u gudan waayo si habsami ah.

•  Lama cayrin karo iyada oo lagu takoorayo arin la xiriirta waxa uu aaminsanyahay ama ku biirid urureed awgeed.

•  Waa in digniin la siiyaa lagu saxayo khaladkiisa, haddii aysan ahayn wax khatar.

•  Haddii khaladku wayn yahay looma baahna digniin in la siiyo.

•  Haddii xaalka dhaqaale ee cidda loo shaqaynayo hoos u dhaco.

•  Haddii shaqaale dhimid socoto.

•  Waa in laga fikiraa inay suurogal tahay in loo bedelo booskiisa ama tabar dheeraad ah la siiyo.

15. Shaqo bixinta iyo waajibaadka tababarka

•  Ka hor inta aan la cayrin shaqeeyaha gaf yar oo uu galay ama xaalka dhaqaale ee loo shaqeeyaha oo xumaaday darteed, waa in loo fidiyaa xubintaas shaqaalaha ah shaqo u qalanta heshiiskiissii shaqo ama tababar dheeraad ah la siiyaa.

•  Tababarkaas waa inuu yahay mid ku haboon wakhtiga, ula jeeddo wax ku ool ahna laga leeyahay.

•  Loo shaqeeyuhu wuxuu xaq u leeyahay in uu cayriyo shaqaalihiisa ka hor inta aan heshiisku dhamaan.

•  Dib u habayn lagu sameeyo cidda loo shaqaynayo, taas oo looga hortagayo in shirkaddu kacdo, shaqo bixiyuhu wuxuu xaq u leeyahay in uu shaqaalihiisa ku cayriyo mudo labo bilood gudaheed

•  Haddii shirkaddu kacdo ama loo shaqeeyuhu geeri ku timaaddo, labada dhinac waxaa u muddo a 14 casho.

•  Haddii skirkaddu kacdo, muddada cadayntu socoto mushaharka waxaa lagu leeyahay loo shaqeeyaha.

•  Haddii haweenaydu uuraysato waa in ay arintaas ogaysiisaa shaqo bixiyaheeda.

16. Burinta heshiis-shaqo

•  Loo shaqeeyuhu waa in uu wakhti hore la socodsiiyaa shaqaalihiisa, haddii shaqo cayrin ku soo fool leedahay.

•  Waa in uu u sheegaa shaqaalihiisa sababta shaqada ooga dhamaatay; sidoo kale haddii uu goosto inuu shaqada ka cayriyo.

•  Waa in lagu caddeeyaa qoraalka goorta shaqadu dhamaatay iyo sababta qofka loo cayriyey.

17. Qaan-sheegasho

•  Shaqo bixiyaha buriya xuquuqda shaqaalihiisa ama sabab u noqda dhib soo gaara shaqaalihiisa, mag dhaw ayaa ku waajibaysa.

•  Mag dhawga waxaa xadidaya sharciga ka dagsan.

•  Shaqo bixiyaha sabab la'aan ku cayriya shaqaalihiisa, waxaa ku waajibaysa inuu mushahar siiyo shaqeeyaha muddo 3 bilood ah ugu yaraan, ugu badnaana 24 bilood (hal mag dhaw).

•  = Qadarkeeda waxay ku xirantahay:

•  Inta heshiiskiisa shaqo ka dhiman.

•  Haddii shaqadiisa aanay ahayn mid joogto ah, iyadana inta ka dhiman.

•  Da'da qofka iyo suurogal nimada inuu iskuul aado.

•  Inta uu ku lahaa shaqeeyuhu shaqo ka cayrintiisa.

•  Xaaladda markaas jirta ee labada dhinac ku suganyihiin.

•  Waxaan ku jirin arimahan la sheegay, haddii qofkaas lagu cayriyey xaalado dhaqaale oo haysta loo shaqeeyaha.

•  Haddii qofkaas la cayriyey mudadii tijaabada.

•  Mushaharka qofkaas oo ahaa 75 ama 80 % mushaarkiisii guud waxaa ka sii go'aya lacagta shaqo la'aanta

•  Wixii laga jaray waxay si toos ah oogu dhacaysaa qasnadda shaqo la'aanta ama KELA

•  Waa in qofka lala socodsiiyaa dhamaan waxa dhacaya

•  Xaalado gaar ah waa laga tegi karaa in laga jaro qofkaas lacagaha kor ku xusan